Bert Wagendorp

Werkelijkheid

De Volkskrant 10 mei 2008

Omdat ik in Frankrijk ben, volg ik het nieuws over de Amerikaanse presidentsverkiezingen via de International Herald Tribune. Waar kun je beter terecht voor Amerikaans verkiezingsnieuws dan bij een Amerikaanse krant? Verder lees ik via internet wat onze correspondent Philippe Remarque heeft te melden en kijk ik regelmatig even op realclearpolitics.com.
Daarmee vind ik het wel mooi geweest. Ik moet ook nog een paar bergen beklimmen.
Een binnenlandse nieuwsbron, een ingevoerde landgenoot ter plekke en eigen nieuwsgaring op internet: ken ik nu de werkelijkheid van de verkiezingen in de VS en het gevecht tussen Clinton en Obama?
Nee, hooguit een paar puzzelstukjes.
De voormalige buitenlandcorrespondent Joris Luyendijk schreef twee jaar geleden het boek Het zijn net mensen. Daarin stelde hij de manipulatie van het nieuws aan de orde, de subjectiviteit ervan en de versimpelde versie van de werkelijkheid die wij als nieuwsconsumenten krijgen voorgeschoteld.
Het boek was een doorslaand succes en veel mensen die het hadden gelezen, verklaarden dat ze nu niks meer van het nieuws geloofden, aangezien dat toch altijd gemanipuleerd, subjectief en versimpeld was.
Niet die constatering verbaasde mij, maar wel het feit dat zij er daarvoor kennelijk van waren uitgegaan dat het nieuws niet gemanipuleerd en objectief was en dat in de nieuwsvoorziening altijd recht werd gedaan aan de oneindige gecompliceerdheid van de werkelijkheid.
Ik ben zelf ook oud-correspondent en ongetwijfeld heb ik destijds gemanipuleerd nieuws doorgegeven. Hoewel ik mijn best deed objectief te zijn, was ik vast en zeker zo subjectief als de pest en ik weet ook wel dat ik in mijn paar honderd stukken over Noord-Ierland die ingewikkelde kwestie te eenvoudig heb voorgesteld.
Sorry hoor. Ik had geen keus.
Deze week verscheen het boek Het Maakbare Nieuws, waarin (oud-)correspondenten een antwoord formuleren op Joris Luyendijk. Wij zijn nu eenmaal theoretici, wij debatteren liever over waarheidsvinding dan dat we eraan doen. Wij zijn een volk van geweldige ouwehoeren en we zijn snel op de teentjes getrapt.
Terwijl het vrij simpel is, voor de verandering.
Met zijn boek begaf Luyendijk zich op het terrein van perceptie, interpretatie en reproductie van de werkelijkheid. Kwesties waarover we ons al een eeuw of wat het hoofd breken en niet sinds Joris er een boek over schreef. Luyendijk stelde wezenlijke vragen, alleen niet zulke originele en niet zozeer over de journalistiek, als wel over de werkelijkheid en onze kennis ervan. Dingetjes waarover Plato al zat te piekeren.
Wat we zien, zijn schaduwen op de wand van de grot; de werkelijkheid is een veelkoppige draak die voortdurend van kleur verschiet en de journalist is ook maar een kleine Sint Joris die zijn best doet het beest te beschrijven en zijn bewegingen te interpreteren.
Zoals in de kwestie Clinton-Obama.
Als we zijn woord maar niet voor de absolute waarheid houden en moedig doorzoeken, is er niets aan de hand en formuleren we onze eigen werkelijkheid - dé manier om grip te houden op de wereld om ons heen.
Zie ook de werkelijkheid


en nog een verhaal over hetzelfde thema





Home